Loading
Apr 29, 2020

Η τσουκνίδα

Μετά το ταραξάκο, η βασίλισσα των άγρών είναι η τσουκνίδα. Το επιστημονικό της όνομα είναι Urtica dioica, από το Λατινικό urere που σημαίνει καίω και Κνίδη δίοικα όπου «κνίδη» στα αρχαία είναι η τσουκνίδα, επειδή η επαφή της τσουκνίδας με το δέρμα προκαλεί ερεθισμό με κνησμό και δίοικα επειδή τα αρσενικά και τα θηλυκά άνθη βρίσκονται σε διαφορετικά φυτά.

Η τσουκνίδα είναι ένα ετήσιο φυτό, που το συναντάμε σε υγρά εδάφη πλούσια σε άζωτο. Από τα αρχαία χρόνια η τσουκνίδα, χρησιμοποιείται για τις αποτοξινωτικές και αφροδισιακές της ιδιότητες και για τη θεραπεία της αναιμίας. Χρησιμοποιήθηκε όμως και για τα οικόσιτα, σαν ζωοτροφή στην πτηνοτροφία, για την άμυνα και για την πρόληψη της γρίπης. Στο μεσαίωνα πίστευαν ότι είναι φυτό των μαγισσών και αργότερα των αλχημιστών επειδή τη συναντάμε συχνά σε ερείπια και μέρη όπου γυρίζουν οι ¨περιπλανώμενες ψυχές¨.

Την νύχτα της Βηθλεέμ, που γιορτάζεται στην Ευρώπη την 1η Μαίου, τα παιδιά συνήθιζαν να μαζεύουν τσουκνίδες και να μαστιγώνονται με αυτές, πιστεύοντας ότι έτσι θα ξυπνούσαν το σώμα τους μετά το μούδιασμα του χειμώνα. Θυμάμαι κι εγώ τη γιαγιά μου που με ξυπνούσε με το πρωτομαγιάτικο στεφάνι και κρατούσε και μια τσουκνίδα και προσπαθούσε να με ¨τσουκνίσει¨, εγώ πίστευα ότι ήταν ένα αστείο της γιαγιάς. Έκαναν επίσης και έπιναν ένα έγχυμα τσουκνίδας για να καθαρίσουν το αίμα και να το διατηρήσουν καθαρό για τον υπόλοιπο χρόνο. Στην Αγγλία πιστεύουν ότι δεν πρέπει να μαζεύουμε τσουκνίδες μετά την 1η του Μάη γιατί αυτή τη μέρα ο διάβολος μάζευε τσουκνίδες για να υφάνει το πουκάμισο του,

Με τσουκνίδα συνήθιζαν παλιά να μαστιγώνουν τα άρρωστα μέρη του σώματος για να καταπραΰνουν τους ρευματικούς πόνους και τους πόνους των αρθρώσεων. Το έγχυμα της τσουκνίδας είναι διουρητικό, κατάλληλο για ρευματισμούς και ουρική αρθρίτιδα. Οι τσουκνίδες περιέχουν σίδηρο και αυτό τις κάνει πολύτιμες και απαραίτητες για την ανασύσταση των ερυθρών αιμοσφαιρίων και την καλή οξυγόνωση των ιστών. Σταματάει τις αιμορραγίες της μύτης και καταπολεμά αρρώστιες που εκδηλώνονται με εκκρίσεις όπως την ψύξη, το συνάχι, τον πονόλαιμο και τις αλλεργίες. Οι γαργάρες με έγχυμα τσουκνίδας θεραπεύουν τις μολύνσεις του στόματος, άφθες και ουλίτιδα, ενώ το έγχυμα της τσουκνίδας, σε λοσιόν ή κομπρέσες, καθαρίζει το δέρμα, εξαφανίζει την ακμή, το έκζεμα και καταπολεμά την τριχόπτωση. Το έγχυμα τσουκνίδας συνιστάται για την αποτοξίνωση του οργανισμού, σε δοσολογία τρία φλιτζάνια την ημέρα για ένα μήνα. Ένα δυνατό έγχυμα τσουκνίδας στο τελευταίο ξέβγαλμα των μαλλιών καταπολεμά την πιτυρίδα, δίνει λάμψη στα μαλλιά και δυναμώνει το θυλάκιο της τρίχας. Τα αέρια μέρη της τσουκνίδας περιέχουν ισταμίνη, μυρμηκικό οξύ, ακετυλχολίνη, σεροτονίνη, μέταλλα, βιταμίνες Α, C και Β και τανίνες. Τα φύλλα της τσουκνίδας χρησιμοποιήθηκαν και στη βαφική αφού περιέχουν πολλή χλωροφύλλη και δίνουν ένα κιτρινοπράσινο χρώμα, ενώ οι βρασμένες ρίζες βάφουν με ένα ωραίο κίτρινο χρώμα. Οι βλαστοί, μετά από επεξεργασία, που περιλαμβάνει εμποτισμό με νερό για έξι μήνες, κατόπιν στέγνωμα και μετά χτύπημα, δίνουν ίνες- κλωστές, όμοιες με εκείνες της κάνναβης και του λιναριού, που στο παρελθόν τις χρησιμοποιούσαν για το γέμισμα των μαξιλαριών αλλά και για την κατασκευή ενδυμάτων, σεντονιών και σάκων. Έχουν βρεθεί σάβανα της εποχής του χαλκού φτιαγμένα με κλωστή τσουκνίδας.

Στη βιολογική γεωργία χρησιμοποιείται ένα εκχύλισμα τσουκνίδας για την καταπολέμηση εντόμων, για την αποτροπή του ωιδίου και του περονόσπορου καθώς και για την ενδυνάμωση των φυτών. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί και για εδαφοκάλυψη αφού εμπλουτίζει το έδαφος και το χούμους, ενώ αν τη χρησιμοποιήσουμε στο κόμποστ ενεργοποιεί την αποσύνθεση της οργανικής ουσίας, αφού είναι πλούσια σε άζωτο που είναι η τροφή των αζωτοβακτηρίων που παίρνουν μέρος στη διαδικασία της αποσύνθεσης. Αποξηραμένα και αλεσμένα φύλλα τσουκνίδας, όταν καταναλώνονται από τις κότες παρατηρείται μεγαλύτερη παραγωγή αυγών. Αν σε μια καλλιέργεια ρίγανης, φασκόμηλου, μέντας, αγγελικής και βαλεριάνας βάλουμε και φυτά τσουκνίδας παρατηρούμε αύξηση της περιεκτικότητας του αιθέριου ελαίου.

Στην κουζίνα χρησιμοποιούμε τις κορυφές της τσουκνίδας, πριν την ανθοφορία και αποφεύγουμε τα φύλλα της βάσης γιατί είναι βαριά για το συκώτι. Τη χρησιμοποιούμε στις πίτες, κάνουμε σούπες, ρύζι με τσουκνίδα ή ζυμαρικά με τσουκνίδα. Η τσουκνίδα είναι πλούσια σε θρεπτικά στοιχεία όπως μέταλλα: ασβέστιο, σίδηρο, μαγνήσιο, κάλλιο, βιταμίνες όπως: βιταμίνη Α, C και Β, και αμινοξέα. Οι αποξηραμένες και αλεσμένες κορυφές, μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μούσλι και γκρανόλα για ένα boost βιταμινών και ενέργειας. Μπορούμε επίσης να βράσουμε τσουκνίδες στον ατμό και να τις καταναλώσουμε γαρνιρισμένες με λίγο λάδι ενώ το νερό μέσα στο οποίο έβρασαν ,μπορούμε να το πιούμε μόνο του ή να κάνουμε smoothies! Μπορούμε επίσης την αποξηραμένη και αλεσμένη τσουκνίδα, να τη χρησιμοποιήσουμε για την παρασκευή κράκερς και ψωμιού.

Η τσουκνίδα, όπως είδαμε και παραπάνω είναι ένα από τα καλύτερα τονωτικά του οργανισμού, για αυτό ένα σιρόπι τσουκνίδας δεν πρέπει να λείπει ποτέ από κανένα σπίτι. Αυτό το σιρόπι μπορούμε να το φτιάξουμε με τσουκνίδες που αφού τις πλύνουμε θα τις αφήσουμε να στεγνώσουν στον ήλιο για να χάσουν λίγη υγρασία, για 2-3 μέρες και μετά θα τις βάλουμε σε ένα βάζο και θα τις καλύψουμε με μέλι ή μελάσα, τις σκεπάζουμε και τις αφήνουμε σε ημισκιά για 40 μέρες και τις ανακινούμε συχνά. Χρησιμοποιούμε μια κουταλιά από αυτό το σιρόπι κατά προτίμηση το πρωί νηστικοί. Μπορούμε όμως να το χρησιμοποιήσουμε και σαν ρόφημα, η με το τσάι, με χυμούς φρούτων και ακόμα για το γαρνίρισμα του παγωτού!

Η συλλογή της τσουκνίδας μπορεί να γίνει οποιαδήποτε εποχή του χρόνου. Μαζεύουμε φύλλα και ανθισμένες κορυφές καθώς και ρίζες.